Sporttaal

Kom ons praat sport

Sport in Suid-Afrika verbeeld die karakter van sy mense en hul beste en slegste eienskappe. Dis ’n gedeelde taal wat almal verstaan. Vertel vir ons meer oor jou liefde vir sport, die sporthelde wat ’n verskil in jou lewe gemaak het en steeds maak. Ons hoor ook graag wat op sportgebied in jou kontrei gebeur. Stuur vir ons nuus, foto’s en staaltjies wat ’n mens van die rusbank af sal kry ... kortom, enige iets wat met sport te make het en veral hoe jy van die kantlyn af saamgesels. Klik hier en kom gesels saam.

Sporttaal in Afrikaans

Talle koppies koffie het al agter 'n oop koerant koud geword terwyl "kenners'' heftig raak oor 'n uitslag van 'n boksgeveg of 'n rugby- of sokkerwedstryd. Dis dan ook die manne wat die skeidsregter se beslissings in die veiligheid van 'n sitkamer in twyfel trek en wanneer hulle klaar is nie kan wag tot die aand- of oggendkoerant kom sodat hulle kan sien wie reg was nie en dit in Afrikaans!

Sporttaal het ritme

Danksy vindingryke oplossings vir Nederlandse en Engelse terme gesels Afrikaans nou lekker saam. Dit was nie so eenvoudig nie, want om inslag te vind, moet so 'n vertaling nie meer lettergrepe as die oorspronklike woord hê nie, dieselfde ritme hê en boonop beskrywend wees.

Aan hierdie eise getoets, is die term "duiker" voorgestel en uiteindelik aanvaar vir die Engelse krieketterm "yorker" - eintlik beter as die oorspronklike omdat dit ook beskrywend is: 'n bal wat net onder die kolf induik.

Gelukkig vir ons was daar ook 'n man soos wyle prof Jan Smith, wat te staan gekom het voor die Engelse sportterme waarvoor hy sinonieme moes soek. Nederlandse bronne was van nul en gener waarde! Wat maak 'n mens met 'n ding soos byvoorbeeld "goal", "dropgoal'', "dropkick'', "penalty kick'', "try'' en "dummy''? Veral "dropkick'' en "dummy'' het gelol. Dit was glad nie so maklik nie, want dit is te betwyfel of prof Smith ooit tevore 'n rugbybal gesien of iets van die edele rugbyspel geweet het of wou weet! Die sportmense het "konsultasies'' met prof Smith gehou, maar die professor kon met niks vorendag kom wat inslag kon vind nie. Eers nadat hulle die geheimenisse van "'n drop'' met groot geduld aan die gevierde professor verduidelik het, was sy geïnspireerde reaksie: "Skepskop!''. Met "dummy'' was dit net so maklik: "Pypkan, natuurlik!'' het hy uitgeroep.

Met die ander rugbyterme het dit dikwels net so gegaan. "Drie'' vir "try'' klink nou opvallend eenvoudig, maar dit het die fyn filologiese aanvoeling van 'n Jan Smith gekos om dit so te "ontdek''.

"Paas daai bôl vir my, paas daai bôl vir my!”

Eers het 'n speler skitterend deur 'n gaping geglip. Nou "neem" hy die halwe gaping. In die ou dae is die opponente met aftrappe, swenke en dartellopies geklop. Nou het die aanvaller volgens sy span se aanvalslyne die verdedigers se verdegingslyne geklop. Lank terug het 'n stut nog sy pad oor die teenstanders se doellyn gestoomroller, dikwels in 'n stofwolk; nou het 'n span weens volgehoue druk die opponente se doellyn oorgesteek, en word die drie toegeken nadat die TV-skeidsregter die spulletjie 'n kwartier lank bestudeer het. Met g’n stof wat eers moes gaan lê nie. In die ou dae het die spanne wat opwindende rugby opgedis het, aanvalle met vingerpuntbewegings geloods. Nou hardloop die baldraer in die naaste opponent vas, en plaas die bal sodat sy spanmaats die opponente kan insuig om die verdedigingspatroon uit te dun.

 Lees meer ...

 

Lekker sportwoorde

Ons lys is dun. Kom praat saam en deel Afrikaanse woorde waarin jy jou sport beskryf. Klik hier … 

 

Woord: Rugby Betekenis Engels
plettervat pletterduik crash tackle
pypkan opponent mislei deur te maak of jy bal aangee dummy
skopskoen skoen waarmee baie of goed geskop word  kicking boot
boorvat om teenstander gevaarlik grond toe te bring spear tackle

 

Woord: Gholf Betekenis Engels
voëltjie een hou onder baansyfer birdie
arend twee houe onder baansyfer eagle
albatros drie houe onder baansyfer albatross
kolhou met een hou jou bal in die gaatjie slaan hole in one
bofperk gemerkte area waarvandaan eerste hou van die gaatjie gespeel word tee

 

Woord: Krieket Betekenis Engels
driekuns wanneer 'n bouler drie paaltjies na mekaar plattrek hattrick
gestonk kolwer word gestonk wanneer die paaltjiewagter hom nadat die bal geboul is buite sy kolfkampie betrap en blitsig die dwarsbalkies bo-op die paaltjies afstamp stumped
bypen die pen naaste aan die kolwer se sitvlak leg stump
wydloper die bal is buite die kolwer se bereik wide
foutbal wanneer die bouler oor die streep in die kolfkampie trap as hy boul no-ball
waailopie bylopie - omrede die skeidsregter met die waai van sy hand die tellinghouers op sodanige lopie wys  bye

 

Woord: Swem Betekenis Engels
vlinderslag borsslag waar albei arms gelyktydig bokant die water vorentoe gebring word butterfly
kruipslag arms word beurtelings bo die water gelig en vorentoe getrek crawl

 

Woord: Sokker/Hokkie: Betekenis Engels
dribbel 'n speler hardloop met die bal naby die voete/stok. dribble

 

Woord: Rolbal Betekenis Engels
gras die rigting waarin die bal rol  
kietie teikenbal  


Sokkertaal

Of jy nou van 'n handbal, 'n kopskoot of 'n driekuns praat, sokkertaal is dikwels deurspek met interessante en selfs verwarrende terme wat waarskynlik net die spelers kan verstaan. Om die taal van Suid-Afrikaanse sokker te bevorder, het die Universiteit Stellenbosch (US), in samewerking met 'n aantal afrigters en navorsers, 'n nuwe sokkerwoordelys-boekie aan die vooraand van die 2010 FIFA Wêreldbeker bekendgestel. Lees meer oor die Drietalige sokkerwoordelys ...

 

 

Sportskakels


Lees jou sport in Afrikaans: