Regsmening in leketaal gee grondslag vir debat

22 Augustus 2017

Regsmening gee basis vir die debat oor hoër onderrig-taal, transformasie en diversiteit – ‘n grondwetlike perspektief

Afrikaans as ’n hoër onderwys-taal is onder ernstige druk. Die Trust vir Afrikaanse Onderwys (TAO) is verbind tot meertaligheid en spesifiek Afrikaans as ’n onderrigtaal en het opdrag gegee vir die saamstel van ‘n regsmening oor die voortgesette gebruik van Afrikaans as ’n hoër onderwys-taal in openbare universiteite in Suid-Afrika. 

Regsmening in leketaal gee grondslag vir debat

Die debat (en dikwels ook besluitneming) oor taal is dikwels emosie-belaai en vind plaas teen die agtergrond van politieke korrektheid en ’n verwronge sin van (rasse-) transformasie. Hierdie regsmening, in leketaal, het ten doel om ’n stewige grondwetlike grondslag vir die debat oor hoër onderrig-taal, transformasie en diversiteit te verskaf. Dit is gerig op lede van universiteitsrade, senior bestuur by universiteite, akademici, studenteleiers en besorgde belanghebbendes.

Die TAO hoop dat hierdie mening nie net nuttig sal wees vir vennote van die twee universiteite wie se rade besluit het om die gebruik van Afrikaans as onderrigtaal (met enkele uitsonderings), op te skort nie, naamlik die Universiteit van Pretoria (UP) en die Universiteit van die Vrystaat (UV), maar ook vir diegene met belang by die twee laaste oorblywende universiteite waar Afrikaans – onder spesifieke omstandighede - steeds gebruik word, Universiteit Stellenbosch (US) en Noordwes-Universiteit (NWU – by die Potchefstroomkampus).

Vir die doel van die regsmening, is Artikel 29(2) van die Grondwet ontleed en is daar gepoog om ‘n grondwetlike perspektief te gee op die regte van studente wat kies om op universiteitsvlak in Afrikaans te studeer. Die TAO glo dat die erkenning van die noodsaaklikheid van moedertaalonderrig nie net doenlik is nie, maar ook absoluut noodsaaklik is om toegang tot en gehalte onderrig vir die jeug van Suid-Afrika te bevorder.

Artikel 29(2) van die Grondwet bepaal:
“Elkeen het die reg om in openbare onderwysinstellings onderwys te ontvang in die amptelike taal of tale van eie keuse waar daardie onderwys redelikerwys doenlik is. Ten einde doeltreffende toegang tot en verwesenliking van hierdie reg te verseker, moet die staat alle redelike alternatiewe in die onderwys, met inbegrip van enkelmediuminstellings, oorweeg, met inagneming van -

(a) billikheid;
(b) doenlikheid; en
(c) die behoefte om die gevolge van wette en praktyke van die verlede wat op grond van ras gediskrimineer het, reg te stel.”

Hierdie regsmening is in Engels geskryf om sodoende ook toeganklik te wees vir nie-Afrikaanssprekendes. Lees die volledige dokument hier.

Lees ook wat sê die Talewet.