Wat maak Afrikaans #onmisbaar? Bekendes vertel ...

14 September 2017

Hier by Afrikaans.com kan ons onsself nie ‘n wêreld indink sonder Afrikaans nie ... is dit net ons? Beslis nie!
Pieter Cloete het ‘n paar bekendes gevra ...

Alita Steenkamp, Ambassadeurs vir Afrikaans-projekbestuurder het op ‘n paar knoppies gedruk en die antwoorde inspireer. Neem deel op sosiale media met #onmisbaar en vertel ons wat van Afrikaans laat jou hart vinniger klop.

Afrikaans #onmisbaar!

Iets waarsonder jy nie jou lewe kan indink nie, is dinge wat onmisbaar is. Daardie eerste heerlike koppie koffie in die oggend, gesellige kuiers om ʼn tafel saam met hartsmense, die lente-ontwaking van die natuur na sy winterslaap, Pretoria se Jakarandabome, Kaapstad se Tafelberg, pannekoek en pypkaneel, Springbokrugby en vir baie Afrikaanssprekendes: Afrikaans. Baie keer raak ons eers bewus van hoe onmisbaar iets was, wanneer dit nie meer daar is nie. Wanneer ons daarna smag om dit net weer een keer te sien, te voel, te hoor, te proe.

 Skrywers soos Herman Lategan skep die Karoo-landskap op ʼn unieke manier in Afrikaans.

Vir my is Afrikaans #onmisbaar om verskeie redes. Dis die taal waarin ek my brood en botter verdien maar dis ook die taal wat my hart laat sing. Hoor hoe mooi beskryf Herman Lategan in sy Binnekring van Spookasems ʼn rit op ʼn donkiekarretjie in die Karoo: “As jy deur die voglose, beendorre Karoo op ʼn donkiekar ry, vreet die hitte aan jou. Jy voel asof niemand jou liefhet nie, want daar hang ʼn ontroosbare eensaamheid in die lug wat geen perke ken nie. Die stilte van die landskap is soos ou hande wat jou ore toedruk. Daar is net stof en grondpad, rolbossies wat tol, die gekraak van die karretjie, die donkies se pote wat klik-klak. Alles is dors ...”

“Ontroosbare eensaamheid, beendorre Karoo” ... Beelde wat ʼn mens onmiddellik na die verlate landskap verplaas.

Annelien Pienaar en Simon WItbooi is albei ambassadeurs vir Afrikaans.

Ons het ʼn paar van ons ambassadeurs genader om te hoor wat hulle as #onmisbaar beskou.

Annelien Pienaar, voedselwetenskaplike, kosblogger en skrywer van die boek Boerekos met ʼn Twist som #onmisbaar so op: “Jare gelede het ons vir ’n wyle in Kanada gewoon. Vir die eerste paar maande was dit wonderlik want alles is nuut en alles is opwindend. Mettertyd besef jy, jy moet jou Afrikaner-wees aanpas om nou ’n Kanadese Suid-Afrikaner te word. Ek het rebelleer want my taal is my asem, dit definieer wie en wat ek is. My kinders sal nie hul herkoms en tradisies verleer of verloor nie. Terug in Suid-Afrika het ek my mense, my taal, my kultuur, my kos net soveel meer waardeer. Met my onlangse reise deur die Noord-, Wes- en Oos-Kaap het ek opgemerk hoeveel mense praat nog suiwer Afrikaans op die kleiner plattelandse dorpies. Woorde soos kommetjie gat (koffie), stormjaers (vetkoek), aaptwak (dagga), betjoeks (befoeterd) … onse taal is mooi en onmisbaar!”

Gielie Hoffmann, geestesbreier en rubriekskrywer sê dis in oomblikke van hartseer, maar ook blydskap wat Afrikaans vir hom #onmisbaar is: “Elke keer as ek só bly is dat ek my nie kan beteuel nie, of só hartseer is dat ek wonder of ek regtig ooit weer myself sal kan wees, dis dan wat ek gryp na Afrikaans se mooiste, beste, beskrywendste woorde:

Onbevange
Verwronge
Roekeloos
Verwese
Aangrypend

In die oomblikke wat saak maak is Afrikaans beslis #onmisbaar.”

Driekie Grobler, digter en skrywer se gedig, My Taal, pas heel mooi hierby aan:

Die dag as Afrikaans verdwyn
sal my hart fisies pyn
die son ophou skyn
en my totale menswees wegkwyn

want…

my hart klop in Afrikaans
nie Grieks of Spaans
dit is my moedertaal
my lewe se dna-spiraal

©Driekie Grobler

Su-an Müller-Marais sê Afrikaans is so onmisbaar soos ʼn naelstring ...

Su-an Müller-Marais radio-omroeper en televisiepersoonlikheid sê toe sy en haar ma onlangs ʼn vertoning aangebied het oor die “MA(L)-LLEMEULE” van Ma-dogter wees, het sy besef dat Afrikaans so onmisbaar is soos ʼn naelstring. “Ons het Afrikaans gebruik om 'n parodie te maak van "die helse tyd wat 'n ma deurgaan om kinders groot te maak" op die wysie van William Tell se Ouverture - "Die Ma-lied", en ons kon Antjie Krog se gedig "Ma" (getoonset deur Babette Viljoen) gebruik om die woordelose gevoel van 'n dogter oor haar Ma uit te druk.

Sonder Afrikaans sou ons nie soveel vrouens kon aanraak en inspireer nie. Afrikaans is die naelstring wat ons siele aanmekaar verbind.

Alanka Craffert, aktrise, skrywer en kreatiewe konsultant speel heerlik met woorde om te wys dat Afrikaans #onmisbaar is. Sy sê moontlikhede met versreëls soos: spelling, speling en spel maak ons taal uniek:

Jou mond was rein en (vol)rym
Jou palms deurdrenk met psalms

(jou) eensame rebellie
(ek) het dit raakgesien

Ja, daar is ʼn verskil tussen
Skaam
En reserveerd
En skugter
En ongedeerd
(en dit is dieper as spelling, speling en spel)
©Alanka Craffert

https://www.facebook.com/afrikaansdotcom/videos/1745863088995991/

Een van ons ambassadeurs, werk tans in Suid-Amerika. Lara Erasmus en haar vriendin Jolene Potgieter bestuur die Instagram-blad @reis_afrikaans. Vir Lara is heerlike tongknopers soos Sewe sakke sout een van die dinge wat Afrikaans #onmisbaar maak. “Onmisbaar is die intensiewe vorme, omdat dit onmoontlik is om te vertaal. Iets soos bake but klink doodeenvoudig minder lekker as bakgat! Onmisbaar is Nataniël met sy kaalkop en Schalk met sy krulkop. Onmisbaar is die Vrystaatste seuns wat in die dorre winter kaalvoet in hul kakieklere baljaar. Onmisbaar is die boerewors wat sis op ʼn braaivleisvuur. Onmisbaar is Ingrid en Antjie en ons dubbele nie. Onmisbaar is Afrikaans, en Afrikaans is #onmisbaar.

Eric van der Byl, ʼn onderwyser in Hanoverpark, doen geweldig moeite om Afrikaans by Parkfields Primêr, waar hy skoolhou, te bevorder. Vir Eric is Afrikaans onmisbaar want:
Onmisbaar…
Ontroosbaar, ontoereikend…
ʼn Toekoms sonder Afrikaans.
Skerpskutter skitterend
Afrikaanse spreektaal
Vlei (vry) voor-op-die-wa-taal
Afrikaans

Afrikaans se eerlikheid maak dit vir hom #onmisbaar, sê Johan Jack Smith, Taalgenoot-redakteur en skrywer en digter. “Soms kras. Soms hard. Soms waar. Maar die binnekant bly sag. En die intensie opreg. My seuntjie wat sê: “Jammer Pappa.” My moeder wat bieg: “Ek bid steeds elke aand vi jou.” My vader wat waarsku: “moenie jou rug op God draai nie.” Die eerste keer skamerig en versigtig aan ʼn beminde: “Ek is lief vir jou.” Die krasheid en trefkrag op die tong om iemand ʼn ‘hond’ te noem. Die raad aan ʼn vriend waar jy sien hoe die lig stadig aangaan. Die manier hoe jy subtiel komplimenteer. Vly. Sonder om soetsappig te wees. Hoe die taal jou slim kan laat klink en lyk. Selfs al gebruik jy goedgeplaaste anglisismes. Woorde soos ‘kruks’ en ‘legio’ en ‘myns insiens’. RR Ryger se malligheid. PG du Plessis se volmaakte, kalmerende Afrikaans. Ettienne van Heerden se ‘warm om die hart’ oomblikke. Die punchline van ʼn Van der Merwe-grap. Die ‘jy weet’ na elke sin van ʼn stommerik. Die êk van Kapenaars. Die ‘huh’ na elke sin van Gautengers. Ag man, sommer net om te tjank en te juig in jou taal …”

 

My Taal is onmisbaar

Elizabeth Kendall, digter en fotograaf, verwoord Afrikaans wat vir haar onmisbaar is in die gedig: Afrikaans – Onmisbaar

Soos ryp appels in my hande
Wil ek die woorde van my taal
Vashou en blink vryf
Knarsend kou en
Luister na die klanke
Helder, oop en mooi
So heerlik
Appelbloedbloedrooi
My taal waarin ek troos
My taal waarin ek bid
Dié taal wat kruisbeen
In my binnekamers sit.
© Elizabeth Kendall

Jannie du Toit hou van alle tale wat hy min of meer verstaan, maar ook van die klank van tale wat hy glad nie verstaan nie, soos Russies en gebaretaal. Tog is daar iets heel spesiaal aan Afrikaans, wat die taal vir hom #onmisbaar maak. “Wat Afrikaans vir my onmisbaar maak is dat dit die taal van my hart is, en al is dié formulering al baie gebruik - selfs geyk - bly dit waar. As jong liedjiemaker het ek nogal mooi goed in Engels geskryf wat mense erg beïndruk het, want ek kon van kleinsaf baie goed Engels praat en was natuurlik op hoogte met die jongste verwikkelinge in rock, pop en folkmusiek. Tog het ek besef dat ek wat liedtekste betref te veel teruggeval het op die clichés van alles wat ek kollektief in Engels gehoor het - die Beatles, Dylan, Donovan, Crosby Stills, Nash and Young of wie ookal, al was dit nie identifiseerbaar nie. Sedert die vroeë sewentigerjare het ek reeds hoofsaaklik in Afrikaans geskryf, maar ek het nie my eie tekste vertrou nie - ek was te bang dat die gehalte daarvan nie goed genoeg sou wees nie en te gemeenplasig sou wees. Ek het toe 'n klompie gedigte getoonset en het daarna meer selfvertroue gekry. Nou voel ek heel trots op 'n klompie liedjies en liedtekste wat ek sedert daardie tyd geskryf het. Klaarblyklik was en is Afrikaans vir my regtig onmisbaar - dankie liewe Afrikaans.”

Vir Parker Makonzo is Afrikaans veel meer as ʼn taal

Parker Makonzo, een van ons jong ambassadeurs, som Afrikaans #onmisbaar so mooi op. “Afrikaans is vir my so ʼn pragtige taal, maar dis ook veel meer. Dit is nie net ʼn taal nie, maar dit is ʼn unieke, vrolike gemeenskap mense. Dis amper ʼn leefstyl, ʼn taal wat die tipiese Suid-Afrikaner mooi beliggaam deur unieke idiosinkrasie wat ʼn mens nooit in ʼn ander taal, behalwe Afrikaans, sal kry nie!”

Wat maak Afrikaans vir jou #onmisbaar? Miskien iets so mooi soos Laurika Rauch wat die woorde van Boerneef in klank verewig?

Lees ook ...